Sant'Andrea della Valle
Aan de Corso Vittorio Emmanuele ligt, op zo'n 200 meter ten oosten van
het
Largo Argentina, de kerk de Sant'Andrea della Valle. Van veraf
(bijvoorbeeld vanaf de Gianicolo
of vanaf de koepel van de
Sint-Pieter)
is de kerk te herkennen aan zijn grote koepel, maar van dichtbij maakt
vooral de fraaie gevel indruk. De gevel wordt gesierd door een
engelfiguur, helemaal links bovenop de onderste rij zuilen. Wat opvalt
is dat de engel een buitenproportioneel grote vleugel heeft. Dit is
geen toeval...
Carlo Maderno, tevens de ontwerper van de gevel van de Sint-Pieter,
heeft een eerste versie van de het front van de Sant'Andrea della Valle
gemaakt.
Carlo Rainaldi, die het werk van Maderno moest voltooien, was niet
tevreden over de prestatie van zijn voorganger. Hij vond in ieder geval
dat de gevel te smal en te hoog was en de indruk gaf ieder moment om te
kunnen vallen. "Dus", zei Rainaldi, "zal ik er wel een engel bijzetten
om het geheel voor instorten te behoeden." Hij plaatste de engel (voor
de kijkers links) bovenop de onderste rij; vanwege zijn belangrijke
taak om de kerk in balans te houden heeft de engel
één
enorme vleugel!
Er zit nog een leuk staartje aan dit verhaal. Toen paus Alexander VII
de uiteindelijke kerk te zien kreeg, was hij teleurgesteld over de
asymmetrie: links stond een engel, rechts niets. Hij zei er iets van
tegen Rainaldi, maar die reageerde laconiek: "Als de paus een engel
erbij wil hebben, dan moet hij die zelf maar maken."
Een aanblik op de gevel maakt duidelijk dat de paus
dáár dus geen zin in had...
Rechts naast de
Sant'Andrea della Valle staat overigens het beeld van Abate Luigi (Abt
Luigi). Samen met Pasquino, Babuino, Madama Lucrezia,
Monforio en Er Facchino vormde Abate Luigi de Congrega degli Arguti, de
groep 'sprekende beelden' in Rome.
Waarschijnlijk is het derde-eeuwse beeld gemodelleerd naar een
magistraat, een redenaar of een consul.
(Klik op het plaatje voor de volledige foto)
Abate Luigi heeft heel wat gereisd in zijn leven als standbeeld, en niet altijd uit vrije wil. Hij werd opgegraven op het Largo di Torre Argentina en vervolgens naast het Palazzo Vidoni (vlakbij de Sant'Andrea della Valle) geposteerd. Toen hij daar werd bekogeld door stenengooiende kwajongens werd hij in hetzelfde Palazzo in de hal gezet. Naar aanleiding hiervan schreef de dichter Tomassetti op de sokkel (wat nog steeds te lezen is):
FUI DELL'ANTICA ROMA UN CITTADINO
OGGI ABATE LUIGI OGNUN MI CHIAMA
CONQUISTAI CON MARFORIO E CON PASQUINO
NELLE SATIRE URBANE ETERNA FAMA
EBBI OFFESE DISGRAZIE E SEPOLTURA
MA QUI VITA NOVELLA E ALFIN SICURA
(Ik was een burger van het Oude Rome
Vandaag noemt iedereen me Abate Luigi
Samen met Marforio en met Pasquino
Verwierf ik eeuwige roem in de stedelijke satires
Ik onderging beledigingen, ongelukken en een begrafenis,
Maar hier vond ik een nieuw, en eindelijk veilig, leven)
In tegenstelling tot wat er in het bovenstaande gedichtje staat, is het
leven van Abate Luigi nog steeds niet echt veilig. Zijn hoofd wordt
namelijk nog geregeld gestolen. Toen dat in 1966 voor de zoveelste keer
gebeurde, hing er de volgende dag een briefje op zijn schouder:
"O tu che mi arrubasti la capoccia,
vedi d'ariportalla immantinente
Sinnò vôi vède? Come fusse gnente
Me manneno ar Governo. E ciò me scoccia."
("Jij die mijn hoofd hebt gejat
Zorg dat je het meteen terugbrengt! Want:
anders sturen ze me naar de regering toe en dat
vind ik behoorlijk irritant.")