Pasquino
(Klik op het plaatje voor de volledige foto)
Pasquino bewijst dat niet alleen staatslieden en kunstenaars een beeld
krijgen; hij was zelf namelijk "slechts" de plaatselijke kapper in het
middeleeuwse Rome. Dat hij toch in steen is vereeuwigd, ligt eraan dat
hij niet alleen handig was met zijn schaar maar ook met zijn tong.
Zoals het hoort in een goede kapperszaak, werd er heel wat gepraat bij
Pasquino: over koetjes, kalfjes, het weer en ook over de lokale
politiek. Omdat Pasquino hierbij zijn mening nooit onder stoelen of
banken stak, werd hij een populaire figuur.
Na zijn dood eerden de burgers van Rome Pasquino met een eigen beeldje.
Sindsdien is het traditie om aanklachten tegen de politiek op het beeld
van Pasquino te plakken. Vaak gebeurt dit in de vorm van satirische
leuzen en/of gedichten, in Rome "pasquinate" genoemd. De traditie duurt
voort tot op de dag van vandaag, zoals U kunt zien.
Een van de meest legendarische voorbeelden van een pasquinata is de
volgende:
"Quod non fecerunt barbari, fecerunt Barberini."
("Wat de barbaren niet deden, dat deden de Barberini wel.")
Deze spreuk verwijst naar de patriciërsfamilie Barberini,
en in het bijzonder naar paus Urbanus VIII (Maffeo Barberini,
1568-1644). Deze paus sloopte namelijk al het brons van de
façade van het
Pantheon, dat als enige gebouw in het Romeinse centrum min of
meer onaangetast was gebleven sinds de Oudheid.
Als U zich dus altijd al afvroeg hoe het toch komt dat de gevel van het
Pantheon er zo kaal uitziet boven de tekst "M AGRIPPA L F COS TERTIUM
FECIT", dan weet U nu wie dat op zijn geweten heeft...
Ter verdediging van Urbanus moet ik erbij zeggen dat hij wel aan
recycling deed: hij liet het brons omsmelten tot een paar gigantische
bronzen kanonnen op de Engelenburcht, die gelukkig alleen saluutschoten
afvuurden tijdens feestdagen, en voor de
Baldakijn boven het altaar in de Sint-Pieter.
Als uitsmijter nog de volgende pasquinata, uit ca. 1810, naar
aanleiding van het transport van vele kunstschatten van Italië
naar Frankrijk onder het bewind van Napoleon. Ik laat hem maar
onvertaald:
"Tutti i francesi sono ladri?"
"Non tutti, ma Buona Parte sì."
[Omdat op deze website historische correctheid wordt nagestreefd, meld
ik U nog even het volgende.
Tegenwoordig bestaat het vermoeden dat het beeld van Pasquino niet
gemodelleerd is naar de kapper Pasquino zelf. Het zou simpelweg een
vervallen buste zijn uit de oud-Romeinse tijd, die men op een pleintje
plaatste en vervolgens "Pasquino" noemde.
Het is zelfs niet helemaal zeker of Pasquino wel een kapper was. Er
gaan verschillende versies van dezelfde legende rond waarin Pasquino
een schoolmeester was, of een schoenmaker, of een herbergier. Voor het
verhaal maakt dit allemaal niet veel uit.]